Tot die dood (of hof) ons skei

Die probleem van aldag met syfers werk en om besluite te probeer neem met die beginsels van waarskynlikheidsleer as grondslag, is dat jy amper na alles uit die oogpunt van “waarskynlikhede” begin kyk.

Dit kom handig te pas om goeie besluite te neem in die meeste gevalle, maar dit kan ’n mens baie sinies maak oor die kanse op sukses in dele van die lewe waar jy desperaat wil glo dat jou kanse beter as ander mense s’n is.

Hoe lank jy het om te leef of jou kanse op herstel ten opsigte van ’n gevreesde siekte, liggaamlike ongeskiktheid of breinbeserings is alledaagse voorbeelde hiervan.

Wanneer ons finansiële beplanning vir gesonde mense doen, is ons relatief gemaklik om hieroor te praat, te wys op die potensiële risiko’s en ’n plan hiervoor op te stel.

Een ding waaroor adviseurs egter feitlik nooit praat nie, en vir seker nie vooraf beplan met gelukkig getroude paartjies nie, is egskeiding. Tog is jou kans, volgens die nuutste syfers van Statistieke Suid-Afrika, tussen 45% en 50% dat jou huweliksbootjie op die rotse kan eindig.

Verbeel jou die seremoniemeester stel ’n heildronk op die paartjie in en sê: “Kom ons drink op jul 50%-kans om dit enduit te maak.”

Die feit dat dit nie iets is waaraan jy aan die begin van jou huwelik wil dink nie, verander ongelukkig nie die feit dat dit ’n werklikheid is nie.

Die mediaan-ouderdom van mense wat skei in Suid-Afrika is 44 vir mans en 40 vir vroue. Die grootste persentasie van huwelike wat verbrokkel (27,6%), vind tussen vyf en nege jaar van getroude lewe plaas.

Hierdie groep word gevolg deur huwelike van tussen tien en 14 jaar (18,8%) en huwelike korter as vyf jaar (17,8%).

Ongeag jou omstandighede sal albei swakker daaraan toe wees as julle voor aftrede skei.

Wat is die finansiële probleme wat ’n egskeiding in die praktyk teweegbring? Hier is ’n paar van die ooglopende probleme uit die oogpunt van finansiële beplanning en algemene lewensgeluk:

Almal swakker daaraan toe

Ongeag jou huidige ekonomiese omstandighede – behalwe as een van die gades ’n ernstige bestedingsprobleem het en die ander een nié – sal albei swakker daaraan toe wees as julle voor aftrede skei en die aanwasbedeling op hul huwelik van toepassing is.

Jy spaar vir twee

Huwelike binne gemeenskap van goedere is grootliks deur huwelike buite gemeenskap van goedere mét die aanwasbedeling vervang. Buiten vir ’n paar tegniese en regsaspekte is laasgenoemde uit ’n finansiële oogpunt egter baie soos ’n huwelik binne gemeenskap van goedere as jy met gelyke of baie klein boedels begin.

Waar daar ’n groot verskil is tussen die gades se inkomstes, moet die persoon wat die groter inkomste verdien en derhalwe al die spaarwerk doen, gemaklik wees daarmee dat indien iets sou skeefloop, sal die ander party op die helfte van die aanwas geregtig wees.

Trusts

Aanwas in die vorm van iets soos landbougrond of ’n onderneming wat met verloop van tyd baie werd raak, maar wat nie verkoop kan of wil word by egskeiding nie, kan ’n vernietigende uitwerking op kontantvloei en solvensie hê vir die persoon wat die bate behou, maar 50% van die waarde in kontant moet uitbetaal.

Bates word dikwels in trust geplaas om, onder meer, beskerming aan een van die partye (normaalweg die man) in so ’n geval te bied.

Foto: iStock

Niemand wil aan egskeiding dink wanneer jy ’n troue beplan nie, maar dit kan later baie trane voorkom.

Die trustakte en regte van trustees sal egter bepaal of hierdie struktuur die nodige beskerming bied en dit is nie ’n gegewe nie.

Die meeste trusts se administrasie is so gebrekkig dat ek my wil verstout om te sê dat baie mense wat glo hulle geniet beskerming van hul trust-struktuur, wel blootgestel is.

Impak van tuisteskeppers

Wanneer ’n gade (dikwels die vrou) haar verdienvermoë en loopbaan prysgee om ’n tuisteskepper te word, is dit belangrik dat albei partye die gewigtigheid van hierdie besluit besef en maatreëls instel om die tuisteskepper se finansiële toekoms te verseker indien die huwelik skipbreuk ly.

Indien julle dit nie doen nie, plaas die vrou haar toekoms geheel en al op die spel en kan sy maklik in ’n posisie beland waar sy sielsongelukkig getroud is, maar geen ander opsie het as om getroud te bly nie.

Hiermee wil ek nie te kenne gee dat jy ’n agterdeur moet oophou nie, maar net dat die magsbalans tussen gades in so ’n mate versteur kan word dat dit deur een gade ten koste van die ander uitgebuit kan word.

So hoe gemaak?

Uiteraard is eerste prys seker om nooit te skei nie. Dit was sekerlik nie deel van die plan die dag toe julle “ja” gesê het nie.

Die werklikheid is egter (ongeag jou geloofs- of ander oortuigings) dat, ten spyte van mense se beste bedoelings en pogings, jou kanse op sukses slegs ongeveer 50% is, met ’n dispropor­sionele deel van die risiko vir huwelike wat korter as 14 jaar gehou het.

Doen dus dalk die volgende:

Nog nie getroud nie?

As jy nog nie getroud is nie, maar op pad is om die knoop deur te hak, doen moeite met jul huwelikskontrak. Almal skeep dit af en doen dit ter elfder ure. Stel ’n behoorlike dokument op waarin julle die slegste moontlike uitkoms deurdink en aandag aan gegee het.

Dit is nie maklik om ’n huweliks-kontrak op te stel terwyl jy gastelyste opstel en fotograwe kies nie, maar dit kan later baie verdriet voorkom.

Dit is nie maklik om dit te doen terwyl jy gastelyste opstel en fotograwe kies nie, maar dit kan later baie verdriet, ongelukkigheid en vernederende optrede voorkom.

Dit lê ook die grondreëls vir albei partye aan die begin en vermy moontlike verwyte later. Die weiering om dit te doen grens vir my aan die valskermspringer wat weier om te leer hoe om sy noodvalskerm te ontplooi omdat dit te traumaties is om te dink dat sy hoofvalskerm dalk nie kan oopmaak nie.

Reeds getroud?

Maak seker dat indien daar fout sou kom, albei partye finansieel sal kan voortbestaan en dat daar nie ’n eensydige finansiële magsposisie ontstaan nie.

Bespreek ook met jul beplanner die sinvolheid om apart te beplan vir aftrede sowel as gesamentlik.

Ten slotte: Verlede jaar was daar 20 paartjies oor 70 wat die handdoek ingegooi het. Werk en hoop dus altyd vir die beste uitkoms, maar beplan vir die swakste.

Andró Griessel is ’n gesertifiseerde finansiële beplanner en besturende direkteur van ProVérte Wealth & Risk Management. Volg hom op Twitter by @Andro720911. Hy skryf gereeld vir Sake.

Alhoewel alle moontlike sorg geneem is met die opstel van hierdie dokument kan die feitelike korrektheid van die inligting hierin vervat, nie gewaarborg word nie. Hierdie dokument behels nie advies nieen enigiemand wat enige finansiële optrede beoog op grond van hierdie dokument, word sterk aangeraai om eers met sy/haar persoonlike finansiële adviseur oorleg te pleeg. ProVérte Wealth & Risk Management is ‘n gemagtigde finansiële diensverskaffer met FSP no. 5966.